Կետադրեք նախադասությունները.

  1. Մութի մեջ կորավ սպիտակ եզը, նրա հետևից՝ իմ հոգնած ձին։
  2. Երեկ ամպ էր, էսօր՝ պարզ արև…
  3. Ամբողջ գերդաստանը պառկում էր խսիրի վրա, ինչպես քարայրի գազանը՝ չոր տերևների վրա։Ծնվում էին նախշեր, նռան ճյուղեր, տերևներ, տերևների մեջ՝ երկու թև, որ աղջկան թվում էր երկող թռչուն։
  4. Սարերից իջնող ջրերը արևամուտին վարարում են, կեսգիշերին՝ աղմկում խոր ձորերում։
  5. Բայց տրտմությունս հիմա այլ է, կարոտս՝ ուրիշ։
  6. Լսվեց խուլ գվվոց, ինչպես՝ հողմի շառաչը անտառում։
  7. Ինքը հովիվ էր, կինը՝ գյուղական աղջիկ։
  8. Աճում էր և վայրի հոնը, երբեմն՝ թուզը։
  9. Մենք սիրում էինք նրանց երգն ու զորախաղերը և ամենից շատ՝ սրաշեղբթրերն ու նժույգները։
  10. Մեկին համ ու վայելք, մեկին՝ցավ ու սուգ։
  11. Որն է այդ պտուղը, որ դու գիտես ես՝ ոչ։

Լավ դաստիարակություն. հազվադեպ երևույթ

Վերջին տասնամյակներում արևմտյան երկրներում կտրուկ փոփոխություններ են կատարվել ընտանեկան կառույցում։ Մի ժամանակ ծնողներն էին գլխավորում ընտանիքը, իսկ երեխաները հնազանդվում էին նրանց առաջնորդությանը։ Մինչդեռ այսօր որոշ ընտանիքներում ամեն բան կարծես ճիշտ հակառակն է։ Օրինակ՝ նկատի առնենք որոշ ենթադրյալ իրավիճակներ, որոնք հաճախ լինում են նաև իրական կյանքում։

  • Չորս տարեկան մի տղա խանութում ձեռքը մեկնում է խաղալիքին։ Նրա մայրը փորձում է հետ պահել նրան՝ ասելով. «Դու շատ խաղալիքներ ունես, այդքանը հերիք չէ՞»։ Սակայն դա ասելուն պես նա հասկանում է, որ ընդհանրապես չպետք է հարց տար։ Տղան սկսում է նվնվալ. «Ես ուզո՜ւմ եմ»։ Վախենալով, որ երեխան, ինչպես միշտ, կսկսի կամակորություններ անել ու կընկնի հիստերիայի մեջ, մայրը զիջում է նրան։
  • Հինգամյա մի աղջնակ ընդհատում է իր հորը, որն այդ պահին խոսում է ինչ-որ մեկի հետ, և ասում. «Հոգնել եմ։ Ուզում եմ տուն գնալ»։ Հայրը դադարեցնում է իր զրույցը և կռանալով դեպի իր դուստրը՝ մեղմ ձայնով ասում է. «Մի փոքր էլ կսպասե՞ս, անուշիկս»։
  • Տասներկուամյա Ջեյմսի հորը հայտնում են, որ նրա որդին կրկին բղավել է իր ուսուցչի վրա։ Հայրը շատ է բարկանում, բայց ոչ թե իր երեխայի վրա, այլ ուսուցչի, և ասում է որդուն. «Նա անընդհատ ճնշում է քեզ։ Ես նրա դեմ բողոք եմ ներկայացնելու դպրոցի տնօրինությանը»։

Թեև վերոհիշյալ իրավիճակները հորինված են, բայց հեռու չեն իրականությունից։ Դրանք ցույց են տալիս, թե ինչ խնդիրներ կան շատ ընտանիքներում, որտեղ ծնողները հանդուրժում են երեխաների անքաղաքավարի վարվելակերպը, միշտ անում են նրանց ուզածը կամ փորձում են ազատել երեխաներին նրանց սխալ արարքների հետևանքներից։ «Ինքնասիրահարվածության համաճարակ» գրքում ասվում է. «Այսօր գնալով ավելի հաճախ ենք տեսնում, որ ծնողները իշխանություն են տալիս իրենց երեխաներին։ Դեռ տարիներ առաջ երեխաները գիտեին, թե ով է տան գլխավորը, ու գիտեին, որ դա իրենք չեն» 

Պետրոս Դուրյան. «Լճակ»

  • Լճա՛կ, ինչո՞ւ են դու ապշած,
    Ինչու՞ չեն ցատկոտում ալիքները քո:
    Արդյոք քո հայլիների մեջ գեղեցկուհին է նայել:Կամ արդյոք ալիքներդ հիանում  են երկնքի կապույտով,
    Եվ լուսափթիթ ամպերին, որոնք նման են քո իսկ փրփուրին:Մելամաղձոտ իմ լճակ,
    Ցանկանում եմ ես քեզ հետ մտերիմ լինել
    Սիրել քեզ, գրավվել, լռել ու խորհել:Որքան դու ալիք ունես,
    Այնքան ճակատս կնճիռ ունի,
    Որքան դու փրփուր ունես,
    Սիրտս նույնքան հազարավոր խոց ունի:Այլ Եթե երկնքի աստղաբույլը թափեն կարմիր գոգդ,
    Չես կարողանա հասնել ինձ, այնքան անհուն է հոգուս բոցը:
    Քեզ հետ աստղերը չեն մեռնի
    Ծաղիկները չեն թոռոմի
    Ամպերը չեն թրջի,
    Երբ դու և օդը խաղաղ լինեք:Լճա՛կ, դու ես իմ թագուհին,
    Ինձ դողդողալեցնելով, նեղացած քո խորքում ես պահում:Շատերն ինձ մերժեցին,
    Ընդամենը ասին, որ քնար ունեմ:
    Մեկն ասաց, որ գունատ եմ,
    Մյուսն ասաց՝ կմեռնեմ:Ոչ ոք չասեց ինձ, հեյ տղա,
    Ինչո՞ւ ես դու մարում,
    Երբ դու դեռ այդքան երիտասարդ ես,
    Արի ես  քեզ սիրեմ, որ դու հանկարծ չմեռնես:Ոչ ոք ինձ չասեց, թող պատռենք այս տղայի տրտմագին սիրտը
    Եվ եկեք տեսնենք, թե ինչեր կան այնտեղ գրված:
    Այնտեղ հրդեհ կա և մատյան:Այնտեղ չէ որ մոխիր կա և հիշատակ,
    Ալիքներդ հուզեցին,
    Քանի որ հույսը կորցրած խորքդ նայեցին:

Ինչո՞ւ ապշած են, լըճա՛կ,
Ու չեն խայտար քու ալյակք,
Միթե հայլվույդ մեջ անձկավ[1]
Գեղուհի մը նայեցավ։

Եվ կամ միթե կըզմայլի՞ն
Ալյակքդ երկնի կապույտին,
Եվ այն ամպոց լուսափթիթ,
Որք նըմանին փրփուրքիդ։

Մելամաղձոտ լըճա՛կդ իմ,
Քեզ հետ ըլլա՛նք մըտերիմ,
Սիրեմ քեզի պես ես ալ
Գրավվիլ, լըռել ու խոկալ։

Որքան ունիս դու ալի
Ճակատս այնքան խոկ ունի,
Որքան ունիս դու փրփուր՝
Սիրտս այնքան խոց ունի բյուր։

Այլ եթե գոգդ ալ թափին
Բույլքն աստեղաց երկնքին,
Նըմանիլ չես կրնար դուն
Հոգվույս՝ որ է բոց անհուն։

Հոդ աստղերը չեն մեռնիր,
Ծաղիկներն հոդ չեն թոռմիր,
Ամպերը չեն թրջեր հոդ,
Երբ խաղաղ եք դու և օդ,

Լըճա՛կ, դու ես թագուհիս,
Զի թ՝հովե մալ խորշոմիս,
Դարձյալ խորքիդ մեջ խըռով
Զ՝իս կը պահես դողդղալով։

Շատերը զիս մերժեցին,
«Քնար մ՝ունի սոսկ – ըսին.
Մին՝ «դողդոջ է, գույն չունի-»
Մյուսն ալ ըսավ – «Կը մեռնի»։

Ոչ ոք ըսավ – «Հե՜գ տղա,
Արդյոք ինչո՞ւ կը մըխա,
Թերեւս ըլլա գեղանի,
Թե որ սիրեմ չը մեռնի»։

Ոչ ոք ըսավ – «Սա տըղին
Պատռե՛նք սիրտը տըրտմագին,
Նայինք ինչե՜ր գրված կան․․․»
– Հոն հրդեհ կա, ոչ մատյան։

Հոն կա մոխի՜ր․․․ հիշատա՜կ․․․
Ալյակքդ հուզի՚ն թող, լըճա՚կ,
Զի քու խորքիդ մեջ անձկավ
Հուսահատ մը նայեցավ․․․

Առաջադրանք

Կետադրեք նախադասությունները.

  1. Մութի մեջ կորավ սպիտակ եզընրա հետևից իմ հոգնած ձին։
  2. Երեկ ամպ էր, էսօր պարզ արև…
  3. Ամբողջ գերդաստանը պառկում էր խսիրի վրա, ինչպես քարայրի գազանը` չոր տերևների վրա։Ծնվում էին նախշեր, նռան ճյուղեր, տերևներ, տերևների մեջ երկու թև որ աղջկան թվում էր երկող թռչուն։
  4. Սարերից իջնող ջրերը արևամուտին վարարում են կեսգիշերինաղմկում խոր ձորերում։
  5. Բայց տրտմությունս հիմա այլէ կարոտս ուրիշ։
  6. Լսվեց խուլ գվվոց ինչպես հողմի շառաչը անտառում։
  7. Ինքը հովիվ էր կինըգյուղական աղջիկ։
  8. Աճում էր և վայրի հոնը երբեմն թուզը։
  9. Մենք սիրում էինք նրանց երգն ու զորախաղերը և ամենից շատ` սրաշեղբթրերն ու նժույգները։
  10. Մեկին համ ու վայելք մեկին ցավ ու սուգ։
  11. Որն է այդ պտուղը, որ դու գիտես ես ոչգս։

Վաղարշ Բ

Հռոմի դրածո Սոհեմոսի մահից հետո, օգտվելով կայսրության ներքին գահակալական կռիվներից, Վաղարշ Բ երկրից դուրս է քշել հռոմեական կայազորը և հռչակվել Մեծ Հայքի թագավոր։ 193–ին Վաղարշ Բ հրաժարվել է օգնել Հռոմիարևելյան զորքերի հրամանատար և կայսերական գահի հավակնորդ Նիգերոսին, իսկ վերջինիս պարտությունից հետո բանակցել Սեպտիմիոս Սևերոսկայսեր հետ և կանխել նրա ներխուժման վտանգը։ Հայերին սիրաշահելու և հայ–պարթևական հնարավոր դաշնակցությունը կանխելու նպատակով, կայսրը բարեկամության դաշնագիր է կնքել Վաղարշ Բ–ի հետ, ըստ որի, Մեծ Հայքիցդուրս են բերվել հռոմեական զորքերը, Հռոմը պարտավորվել է ամենայն դրամական գումար վճարել հայկական հեծելազորին՝ կովկասյան լեռնանցքները հրոսական ցեղերի ներխուժումից պաշտպանելու համար։ Վաղարշ Բ–ի խոհեմ արտաքին քաղաքականության շնորհիվ պահպանվել է Մեծ Հայքիանկախությանը, ի դեմս նրա, հիմնվել է հայ Արշակունիների ինքնուրույն և ժառանդական արքայատունը։ Վաղարշ Բ նետահար զոհվել է Կովկասիլեռնաբնակների դեմ հաղթական կռիվներից մեկում։

Վաղարշ 1-ին


117 թվին հռոմեացիները ճանաչեցին Սանատրուկի որդի Վաղարշ Ա-ի (117-140 թթ.) իշխանությունը: Նրա օրոք պարսպապատվեց Վարդգեսավանը, վերածվեց պետության մայրաքաղաքի՝ թագավորի անունով ստանալով Վաղարշապատ անվանումը: Այն կոչվել է նաև Նոր քաղաք, որը հետագայում այնտեղ գտնվող վանքի անունով կոչվել է նաև Էջմիածին: Վաղարշ Ա-ից հետո, շատ չանցած, հռոմեացիները գահ են բարձրացնում հռոմեական ծերակույտի անդամ Սոհեմոսին, որը հայկական աղբյուրներում հայտնի է Տիգրան Վերջին անունով:

Նրա իշխանությունն ընդհատվեց 161 թ., երբ հայերը Տրդատ իշխանի գլխավորությամբ կարճ ժամանակով նրան վտարեցին երկրից, իսկ հռոմեական զորքերը ծանր պարտություն կրեցին: Սակայն հռոմեացիները մի քանի տարի անց նրան վերահաստատեցին հայոց գահին: Նա կրկին գահ բարձրացավ Վաղարշապատում կամ «նոր քաղաքում», որը դրանից հետո վերածվեց պետության մայրաքաղաքի: Տրդատը, որի խիզախությունը շարժում էր անգամ հռոմեացիների հիացմունքը, աքսորվեց հեռավոր Բրիտանիա: Կրկին ավերածության ենթարկվեց Արտաշատը, իսկ Մեծ Հայքում հաստատվեցին հռոմեական կայազորներ:

Տիգրան Վերջինից կամ Սոհեմոսից հետո հայոց գահ բարձրացավ Վաղարշ Բ-ն (191-211): Վարելով ճկուն և հեռատես քաղաքականություն՝ նա բարիդրացիական հարաբերություններ է հաստատում Հռոմի հետ: Այդ քաղաքականության շնորհիվ հռոմեական կայազորները հանվում են Վաղարշապատից և այլ վայրերից: Հայկական զորքը ուժեղացնելու և Կովկասյան լեռնանցքները պաշտպանելու համար Հռոմը նշանակալից գումար է հատկացնում հայոց թագավորին, նաև կալվածքներ նվիրում նրան Կապադովկիայում: Հռոմը, որ կամենում էր խուսափել հյուսիսային լեռնականների ավերիչ ասպատակություններից, փորձում էր իր սահմաններն ապահովագրել հայկական զինված ուժերի միջոցով: 211թ. Վաղարշ Բ-ն զոհվեց կովկասյան լեռնականների դեմ պատերազմում և նրան փոխարինեց Խոսրով Ա-ն կամ Մեծը, որը մեծ և հաղթական արշավանք կազմակերպեց նրանց դեմ: